Okupant zniszczył znajdujący się w centrum miasta pomnik Tadeusza Kościuszki przy placu Dąbrowskiego. Pomnik powstał znacznie później, bo w 1979 – 40 lat po ataku Niemiec na Polskę. Jest symbolem pamięci tamtych dramatycznych wydarzeń.
W pobliżu tego kamienia, w budynkach po fabryce, znajdował się obóz karny. Na zainstalowanej tablicy widnieje napis, który informuje, że tu „cierpieli i ginęli obywatele Polscy”.  Byli to mieszkańcy o różnych korzeniach. Wszak od XIX wieku Zelów był mieszanką różnych nacji, głównie Czechów i Polaków, ale także Żydów, Niemców i Rosjan. Ich kultury i tradycje przenikały się. Podobny obóz znajdował się także w zakładzie w Herbertowie.
Aby wymusić posłuszeństwo w okupowanej miejscowości hitlerowcy starali się tworzyć wśród różnorodnej społeczności antagonizmy, które miały sprawić, że na przykład ludzie donosiliby na siebie nawzajem. Niemcy nie mieli jednak w Zelowie łatwo. Wiele osób pomagało – na przykład szczególnie prześladowanym w czasie wojny Żydom.
Hitlerowcy  utworzył w Zelowie żydowskie getto. Przebywało w nim w szczytowym okresie nawet do 6 tysięcy ludzi. Część z nich poniosła śmierć jeszcze w Zelowie, na przykład podczas publicznej egzekucji. Pozostałych – głównie w 1942 roku – przetransportowano do getta w Łodzi. A skąd wysyłano ich na śmierć, głównie do obozu koncentracyjnego w Chełmnie nad Nerem. Zaś pozostałą ludność, zwłaszcza tę silną i młodą, zmuszono do pracy w pobliskim obozie.
Podobny los spotkał niestety wiele polskich miast i miasteczek, na których wojna na zawsze odcisnęła swoje piętno. Dlatego trzeba odwiedzać takie miejsca, jak to, i pamiętać, że wolność i pokój nie są dane raz na zawsze...