Wielka Synagoga

Klasycystyczna, murowana budowla o wymiarach 63,5 x 36,5 x 10 m, została wzniesiona w latach 1840 - 1843 u zbiegu ulic nazywających się wówczas Stodolna i Wilcza. Obiekt został zniszczony przez Niemców podczas II wojny światowej. Na jej fundamentach powstał w latach 50. budynek mleczarni, która działała do 2013 r.

Projekt świątyni zamówiono u znanego warszawskiego architekta, Leandra Marconiego. Jej budowa trwała dwa lata i pochłonęła 200 tysięcy rubli. Ta pokaźna suma przekroczyła znaczne fundusze zebrane przez zamożnych zwolenników haskali. Dlatego Komitet Budowy Synagogi zmuszony był do pozyskiwania brakujących pieniędzy poprzez pożyczki w obligacjach hipotecznych oraz podczas zbiórek prowadzonych w okolicznych kościołach.


Nową synagogę wzniesiono na planie krzyża łacińskiego w stylu klasycystycznym. Wejście prowadziło przez czterokolumnowy portyk zwieńczony tympanonem. Główny korpus przykryty został czterospadowym, tak zwanym walmowym dachem, i zwieńczony otoczonym balustradą belwederem, czyli nadbudówką. Na jego szczycie wznosiła się kopuła w kształcie zamkniętej korony.


W budynku było 2200 miejsc siedzących. Podzielono go na salę główną dla mężczyzn na parterze oraz galerię dla kobiet. Główna nawa zakończona była półkolistą absydą. Przykładem wspaniałego wystroju wnętrza była wykonana z cedrów sprowadzonych aż z Libanu Arka Przymierza. Ufundowała ją rodzina żydowskich bankierów Natansonów.
Fundatorzy nowej synagogi byli zdecydowanymi zwolennikami asymilacji społeczności żydowskiej. Nie dziwi więc fakt, że w okresie międzywojennym odprawiano w niej nabożeństwa z okazji najważniejszych uroczystości państwowych, takich jak rocznica odzyskania niepodległości czy uchwalenia Konstytucji 3 Maja. Także chrześcijanie chętnie odwiedzali synagogę aby słuchać występów światowej sławy chóru, który przy akompaniamencie organów wykonywał utwory mistrzów muzyki klasycznej.


Największa warszawska synagoga i jeden z najpiękniejszych XIX-wiecznych budynków miasta przestał istnieć podczas II wojny światowej. Plac Tłomackie znalazł się wtedy w granicach warszawskiego getta. Budynek, zdewastowany już w pierwszych latach okupacji, został następnie na krótko ponownie otwarty dla wiernych w roku 1941 za zgodą niemieckich władz okupacyjnych. Synagogą zamknięto jednak ponownie w marcu roku 1942. Początkowo wykorzystywano ją jako miejsce lokowania przesiedlonych do Warszawy Żydów, a następnie jako magazyn zrabowanego mienia żydowskiego.


Po krwawym stłumieniu powstania w getcie Niemcy postanowili ze zniszczenia tej właśnie synagogi uczynić symbol ostatecznej likwidacji żydowskiej społeczności Warszawy. 16 maja 1943 roku budynek wysadzono w powietrze.


Wielka Synagoga
Wielka Synagoga

Visit Social media:

Share Social media:

How it working

To listen to the history of monuments as part of the "Discover History" project, you need to follow a few simple steps. Below, we present a short, step-by-step "user manual" to provide a relatively simple way to access the mini-auditions.

STEP 1

You need a smartphone with a camera. The camera lens should be pointed at the information plaque located next to the monument. Below is a view of the plaque itself and its example location next to the Karol Musioł monument in Opole.

STEP 2

After pointing your smartphone's camera at the QR code located on the right side of the plaque, the app's welcome screen will appear, followed by a screen with the name, photo of the monument, and the "START" button.

STEP 3

The "START" button starts the audio recording process.
Your smartphone will prompt you with the next steps after you listen to the story or pause it. Please keep an eye on your smartphone screen!

STEP 4

Other available options: brief information about the monument, author of the text and recording, list of other monuments in the city included in the "Discover History" project, downloadable map of monuments, video, and social media links


Would you like to implement the project in your city as well?

Contact

Project partners

Implementing the "Discover history" project in each city requires the involvement of many people: programmers, graphic designers, writers, actors, sound engineers, and coordinators. It is thanks to them that this project came to life.

Our ambition is to continually expand its reach. Therefore, we thank our current partners and invite additional cities, institutions, companies, and individuals to collaborate!


Would you like to become our Partner of the project or monument?

Contact

Contact

Are you interested in implementing the project in your city? Want to learn more? Want to learn more? Write to us, call us! We'll contact you and arrange a meeting. We'll prepare materials and a proposal for you.